سیاستهای حمایت از نوآوری در کشورهای در حال توسعه: تحلیلی کیفی از روندها و الگوهای حکمرانی
کلمات کلیدی:
سیاست نوآوری, کشورهای در حال توسعه, حکمرانی نوآوری, زیرساخت فناورانه, شرکتهای دانشبنیان, سیاستهای انگیزشیچکیده
هدف: هدف این پژوهش مروری، تحلیل و تبیین ابعاد نهادی، زیرساختی و اجرایی سیاستهای حمایت از نوآوری در کشورهای در حال توسعه و استخراج الگوهای مؤثر حکمرانی نوآوری بر اساس مرور نظاممند مطالعات بینالمللی است.
روشها و مواد: پژوهش حاضر از نوع مرور نظاممند کیفی است که با رویکرد تحلیل مضمون انجام شد. دادهها از طریق بررسی نظاممند ادبیات علمی در پایگاههای Scopus، Web of Science و ScienceDirect گردآوری گردید. پس از غربالگری اولیه بر اساس معیارهای ورود شامل ارتباط موضوعی، اعتبار مجله و بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴، در مجموع ۱۲ مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. دادههای استخراجشده با استفاده از نرمافزار NVivo نسخه ۱۴ کدگذاری و تحلیل شدند تا مضامین اصلی، زیرمضامین و مفاهیم باز مرتبط با سیاستهای نوآوری شناسایی گردند.
یافتهها: نتایج نشان داد سیاستهای حمایت از نوآوری در کشورهای در حال توسعه در سه محور کلیدی متمرکزند: ۱) چارچوب نهادی و حکمرانی نوآوری شامل قوانین، نهادهای تنظیمگر و ظرفیتسازی سیاستی؛ ۲) زیرساختها و محیط حمایتی شامل پارکهای فناوری، همکاری دانشگاه–صنعت و سرمایه انسانی؛ و ۳) راهبردهای اجرایی و سیاستهای انگیزشی نظیر مشوقهای مالی، حمایت از شرکتهای دانشبنیان و دیپلماسی علمی. یافتهها بیانگر آن است که نبود هماهنگی نهادی، ضعف زیرساختهای فناورانه و کمبود سیاستهای پایدار یادگیرنده از موانع اصلی توسعه نوآوری در این کشورها محسوب میشود.
نتیجهگیری: بر اساس نتایج، موفقیت سیاستهای نوآوری در کشورهای در حال توسعه مستلزم ایجاد نظامهای حکمرانی هماهنگ، توسعه زیرساختهای فناورانه و انسانی، و طراحی سیاستهای انگیزشی هدفمند و مبتنی بر یادگیری نهادی است. اتخاذ چنین رویکردی میتواند موجب تسریع گذار به اقتصاد دانشبنیان و ارتقای رقابتپذیری پایدار شود.
دانلودها
مراجع
Chaminade, C., & Lundvall, B. Å. (2020). Science, technology, and innovation policies for development. Handbook of Science, Technology and Innovation Policy in the Global South.
Chataway, J., Hanlin, R., & Kaplinsky, R. (2020). Inclusive innovation: An architecture for policy development. Innovation and Development, 10(1), 1–18.
Crespi, G. (2020). Policy design for innovation: New insights and challenges. Research Policy, 49(7), 104030.
Crespi, G., & Zuniga, P. (2019). Innovation and productivity: Evidence from six Latin American countries. World Development, 115, 94–107.
Cunningham, P., & Gök, A. (2021). The impact of innovation policy instruments: A review. Research Evaluation, 30(3), 245–256.
Dutrénit, G., & Katz, J. (2019). Innovation, growth and development: The role of national innovation systems. Edward Elgar Publishing.
Edquist, C. (2019). Systems of innovation: Technologies, institutions and organizations. Routledge.
Etzkowitz, H., & Leydesdorff, L. (2021). The triple helix innovation theory: University–industry–government relations. Research Policy, 50(5), 104200.
Freeman, C. (2019). The economics of industrial innovation (4th ed.). Routledge.
Karo, E., & Kattel, R. (2018). Innovation and the developmental state: The role of policy capacity and coordination. Industrial and Corporate Change, 27(5), 853–864.
Lemos, M. C. (2022). Rethinking innovation policy in emerging economies. Technological Forecasting and Social Change, 178, 121569.
Lundvall, B. Å. (2016). National systems of innovation: Toward a theory of innovation and interactive learning. Anthem Press.
Lundvall, B. Å., & Borrás, S. (2019). The changing role of innovation policy in the globalized world. Oxford Handbook of Innovation Management.
Mazzucato, M. (2018). The entrepreneurial state: Debunking public vs. private sector myths. Penguin.
OECD. (2021). Innovation in developing countries: Policy frameworks and lessons learned. OECD Publishing.
OECD. (2022). Science, technology and innovation outlook 2022. OECD Publishing.
UNCTAD. (2023). Technology and Innovation Report 2023: Opening green windows. United Nations Conference on Trade and Development.
UNDP. (2023). South–South cooperation in science, technology, and innovation. United Nations Development Programme.
UNESCO. (2022). World science report 2022: The race against time for smarter development. UNESCO Publishing.